praatjesmaker Magazine voor professionals | Uitgave van Nutricia voor (para)medici nr 1 | 2025 editie 36 Sondevoeding thuis voor kinderen COLUMN: Ik mis de groeicurves Minimelkladder voor de allerkleinsten
- 08 16 12 Inhoud Interviews 04 08 12 Wetenschappelijk 07 15 16 Divers 11 18 18 19 20 2 Minimelkladder voor de allerkleinsten. Irene Herpertz Sondevoeding thuis met kinderverpleegkundige zorg. Carlijn van Lent Eiwittransitie in een kinderziekenhuis? Kirsten Berk Verslag: ingrijpen bij groeiachterstand noodzakelijk Review: Kinderkoorts de podcast Onderzoek: Starten met oefenhapjes voor prematuren Column: Ik mis de groeicurves. dr. Jessie Hulst vanuit Canada E-learnings Al 25 jaar Omneo! Scholingsaanbod Casus: Gewichtsverlies zuigeling 20
Van de redactie Wetenschappelijk onderzoek ligt aan de basis van handelen van (para)medici. En omdat er voortdurend wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt, betekent dit dat er dingen veranderen. Wat 10 jaar geleden de juiste manier van handelen leek, blijkt nu soms achterhaald, of voor verbetering vatbaar. Ook in de zorg rondom de allerkleinsten blijkt dit weer keer op keer. Dat komt onder andere tot uiting in een aantal artikelen in deze nieuwste PraatjesMaker. Diëtist Irene Herpertz heeft het, in het interview dat we met haar hadden over de opbouw van tolerantie voor koemelk, over het “oude allergiedenken”. Voortschrijdend inzicht maakt duidelijk dat een deel van de kinderen met een koemelkallergie er al eerder (deels) overheen gegroeid is dan we voorheen dachten. Ook wat betreft het handelen bij groeiachterstand veranderen de inzichten zoals blijkt uit het verslag van een presentatie van de “beroemde” diëtist Rosan Meyer op het symposium “Voeding voor zieke kinderen, geen kinderspel.” En het onderzoek dat we in deze editie de revue laten passeren, de SPOONstudie, verschaft meer helderheid over het moment van starten met oefenhapjes voor prematuren. Verder in deze editie een interview over de eiwittransitie in een kinderziekenhuis en over de begeleiding van kinderen met sondevoeding thuis. Natuurlijk treft u ook nieuwtjes, een scholingsagenda en een casus (op de achterzijde) aan. Veel leeslezier! Redactie PraatjesMaker scholing@nutricia.com Redactie-adres: Nutricia Nederland, Postbus 445, 2700 AK Zoetermeer. Beweringen en meningen geuit in de artikelen en mededelingen in deze publicatie zijn niet noodzakelijkerwijs die van de redactie. Grote zorgvuldigheid wordt betracht bij de samenstelling van de artikelen. Desondanks kunnen onjuistheden niet altijd worden voorkomen. Om die reden wijst Nutricia elke verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid bij voorbaat af. Overname van informatie uit PraatjesMaker is uitsluitend toegestaan in overleg met de redactie. Merel Geurtse Jeugdarts KNMG Centrum voor Jeugd en Gezin, Apeldoorn Elvira George Kinderarts MDL Noordwest Ziekenhuisgroep, locatie Alkmaar Gerda van de Put Head of Medical Affairs paediatrics Nutricia Tekst, ontwerp en realisatie: Scriptum communicatie over voeding en gezondheid Beeld: iStockphoto, Nutricia 3 Pascalle Andela Diëtist kindergeneeskunde en allergie Reinier de Graaf, Delft
Vrijwel alle kinderen met een niet-IgE gemedieerde koemelkallergie groeien eroverheen. De vraag is alleen wanneer? Al geruime tijd wordt de melkladder gebruikt om melk te introduceren. Maar deze kan meestal pas vanaf de leeftijd van ongeveer 7-8 maanden worden ingezet. Daarom is er nu vanuit DAVO de minimelkladder ontwikkeld voor jongere kinderen. Interview Minimelkladder voor de allerkleinsten 4
Diëtist Irene Herpertz is voorzitter van de Diëtisten Alliantie VoedselOvergevoeligheid (DAVO). DAVO is een kennisnetwerk van in allergie gespecialiseerde diëtisten. Het doel is uniformiseren van de dieetbehandeling bij voedselovergevoeligheid in Nederland. Herpertz was nauw betrokken bij de ontwikkeling van de Nederlandse melkladder in 2019 en nu is vanuit een DAVO-werkgroep de minimelkladder ontwikkeld. De ladders zijn volgens Herpertz het resultaat van de omslag in het denken over voeding bij niet-IgE gemedieerde koemelkallergie. ‘Vroeger was het advies bij een allergie: het allergeen vermijden en bijvoorbeeld na een half tot een jaar opnieuw een test uitvoeren. Dat advies is nu compleet anders. We zien dat een aantal kinderen tot een bepaald volume van het allergeen een tolerantie kan hebben. Ga je daar overheen dan treden er klachten op. Blijf je daaronder dan is er niets aan de hand.’ ‘Het “oude” allergie-denken: langdurig het allergeen vermijden, leeft nog altijd’ Nog geen evidence Met de melkladder kan de mate van tolerantie onderzocht worden. En mogelijk kan de tolerantie langzaam worden gestimuleerd: het idee erachter is het lichaam van het kind langzaam te laten wennen aan het allergeen. Herpertz: ‘Helaas is hiervoor nog geen duidelijke verklaring en evidence.’ Voor ouders zijn deze inzichten overigens nog echt wennen, merkt Herpertz op. ‘Soms is het lastig te begrijpen dat ze juist koemelk kunnen gaan geven. Het “oude” allergiedenken: langdurig het allergeen vermijden, leeft nog altijd. Ouders vinden informatie, bijvoorbeeld op internet, en dan kan het lastig zijn ze te overtuigen dat ze echt kunnen proberen koemelk te geven.’ Allergeniciteit De melkladder is oorspronkelijk ontwikkeld in Engeland. ‘In 2019 hebben we vanuit DAVO de Engelse melkladder vertaald naar een in Nederland bruikbare versie, afgestemd op in Nederland gangbare voedingsmiddelen. Het bleek namelijk dat kinderen met een niet-IgE gemedieerde koemelkallergie na verloop van tijd toch kleinere hoeveelheden melk konden verdragen. Met name hoog verhitte koemelk, zoals melk die meegebakken is in koekjes of biscuitjes. Door verhitten, drogen of bewerken van koemelk verandert mogelijk de eiwitstructuur en daarmee de allergeniciteit van het eiwit. Met deze Irene Herpertz Kinderdiëtist en projectleider VieCuri Kinderallergiecentrum, Venlo Voorzitter Diëtisten Alliantie VoedselOvergevoeligheid (DAVO) 5
ervaring kon een stapsgewijze introductie van bewerkte koemelkeiwitten naar onbewerkt koemelkeiwit worden gemaakt. Daarmee kan de tolerantie van het kind getest worden. En nog belangrijker: zo kan mogelijk de tolerantie ook langzaam worden opgebouwd. Helaas is er dus nog geen evidence voor deze methode.’ Wel of geen melkladder inzetten? Met een koemelkprovocatie, bij voorkeur dubbelblind placebo gecontroleerd, wordt vastgesteld of er sprake is van koemelkallergie én kan vastgesteld worden of er sprake is van een IgE gemedieerde of niet-IgE gemedieerde koemelkallergie. Als er sprake is van een niet-IgE gemedieerde koemelkallergie met milde of matige klachten kan na verloop van tijd de melkladder ingezet worden. ‘Bij kinderen met ernstige reacties zoals bij FPIES en/of bij kinderen met een IgE gemedieerde koemelkallergie kan de melkladder niet worden ingezet, omdat het risico op een ernstige reactie groot is’, waarschuwt Herpertz. ‘Van de kinderen met een IgE gemedieerde koemelkallergie heeft weliswaar 60-70 procent een tolerantie voor hoog verhitte melk, toch wordt de melkladder hierbij afgeraden. Bij 30 procent bestaat die tolerantie niet én er zijn wereldwijd gevallen van ernstige reacties bekend, zelfs met overlijden als gevolg. Als je hoog verhitte melk bij deze groep wilt inzetten moet je deze eerst testen met een – klinische - hoog verhitte melkprovocatie in een gespecialiseerd centrum.’ Stapje voor stapje naar tolerantie De melkladder is opgebouwd uit een aantal stappen waarbij de bewerkingsgraad van het koemelkeiwit daalt en de hoeveelheid koemelkeiwit stijgt. In de eerste stap wordt gestart met hoog verhitte melk. In de melkladder van 2019 gebeurt dit in de vorm van kleine stukjes van bijvoorbeeld een koekje dat gebakken is op minimaal 160 graden en waarin melkpoeder, weipoeder of melkbestanddelen zijn verwerkt. De hoeveelheid van het koekje wordt vervolgens opgevoerd. Blijft het kind klachtenvrij, dan komen de volgende stappen aan de beurt via een kleine hoeveelheid bewerkte melk via verhitte melk naar gewone zuivel. Minimelkladder Door de productkeuze van de gewone melkladder kun je in de praktijk vaak pas vanaf 7-8 maanden starten. Herpertz: ‘Er was behoefte om eerder te beginnen met de melkladder. Eigenlijk wil je zo snel mogelijk weten wat het kind kan verdragen, maar stap 1 en 2 van de melkladder waren daarbij een probleem. Een baby van 6 maanden geef je nog geen koekjes, kaasstengels of melkchocoladehagelslag. Daarom is de minimelkladder ontwikkeld. Deze is aangepast aan producten die een kind vanaf 6 maanden kan eten en er zijn minder suikerrijke producten in verwerkt. Bij stap 1 ga je nu bijvoorbeeld uit van een stukje brood waarin melk verwerkt zit of een stuk croissant waar een baby al op kan sabbelen of vanaf kan happen.’ DAVO deelt kennis over de dieetbehandeling bij voedselovergevoeligheid Onder begeleiding van de diëtist Herpertz vindt het belangrijk dat bij een koemelkallergie zo snel mogelijk op tolerantie wordt getest. ‘Melk is een basisvoedingsmiddel en het zit in veel producten. Je wilt niet dat een kind onnodig opgroeit met een ingrijpend dieet. Als het nu over kiwi’s ging, daar kun je wel zonder. Maar zonder melk is het een stuk lastiger! Er moet dan altijd naar een goede vervanger gezocht worden om de voeding volwaardig te maken. Diëtisten zijn opgeleid om daarin te begeleiden. Bij de minimelkladder staat nu ook specifiek vermeld dat een diëtist hierin moet begeleiden. Want dat is de expert op dit gebied.’ • Vervolg pagina 5 6 Diëtisten Alliantie VoedselOvergevoeligheid (DAVO) DAVO deelt kennis over de behandeling van voedselovergevoeligheid met collega diëtisten en andere zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling. Dit gebeurt via scholingen, publicaties en ontwikkeling van behandelrichtlijnen. Op de website van DAVO is veel informatie te vinden, zoals introductieschema’s voor verschillende allergenen, receptuur voor voedselprovocaties en ook over tolerantie-opbouw. De melkladder en minimelkladder zijn – inclusief instructies - via de website te downloaden voor zorgprofessionals.
Wetenschap ‘Tijdig ingrijpen bij achterblijvende groei is van grote noodzaak.’ Dat drukte kinderdiëtist Rosan Meyer de deelnemers aan het symposium “Voeding voor (zieke) kinderen: geen kinderspel” op het hart. ‘Groeiachterstand in de kindertijd heeft namelijk een aanzienlijke impact op de rest van het leven.’ vetvrije massa en vetmassa. ‘Hierbij is een uitgebalanceerde ratio energie met verhoogd percentage eiwit nodig, en daarnaast is een optimale inname van micronutriënten noodzakelijk. Als je een kind aan de ene kant calorieën geeft zonder aan de andere kant tekorten aan bijvoorbeeld natrium of zink aan te vullen, zal er geen optimale inhaalgroei zijn. Onderzoek van Michael Golden laat zien dat “groeinutriënten” als natrium, zink, fosfor en jodium nodig zijn. Ook vitamine E en D zijn noodzakelijk, vanwege het gunstige effect op het immuunsysteem. Kijk naar de onderliggende ziekte, zorg voor eiwit en calorieën en corrigeer ook voor tekorten in micronutriënten!’ • Ingrijpen bij groeiachterstand noodzakelijk Meyer is visiting professor bij KU Leuven in België en University of Winchester in Engeland. Zij vertelde dat groeiachterstand invloed heeft op het opleidingsniveau, de cognitie, de arbeidsproductiviteit en het inkomen op volwassen leeftijd. ‘Het is belangrijk om te kijken naar de onderliggende oorzaak van groeiachterstand en die individueel aan te pakken. Niet alle groeiachterstand is gerelateerd aan ziekte, in Nederland leeft ongeveer 15 procent van de kinderen onder de 18 jaar in armoede.’ Meyer adviseert hiernaar te vragen zodat het onderwerp bespreekbaar wordt. Inhaalgroei Om inhaalgroei te bewerkstelligen is een verhoogde energie- en eiwitinname nodig. ‘Hier zijn richtlijnen voor, maar het is belangrijk om haalbare doelen te stellen en iedere situatie apart te beoordelen.’ Meyer vindt dat borstvoeding altijd ondersteund moet worden, ook bij zuigelingen met een achterblijvende groei. Ze vertelde dat een voeding hoog in energie en eiwit, zoals energierijke medische (drink)voeding, kan bijdragen om groei in te halen met een optimale verhouding tussen 7 Literatuur: Golden MH et al. Food Nutr Bull. 2009 Sep;30(3 Suppl):S267-342 E-learning Professoren Atul Singhal, Koen Joosten, Koen Huysentruyt en Dr. Rosan Meyer hebben samengewerkt om een e-learning te ontwikkelen die zorgverleners de kennis en vaardigheden biedt die nodig zijn om groeiachterstand bij zuigelingen en kinderen jonger dan 2 jaar te begrijpen. Deze cursus behandelt de definitie, identificatie en behandeling van groeiachterstand en voorziet deelnemers van praktische hulpmiddelen. Het duurt ongeveer 60 minuten om de e-learning te voltooien. De e-learning is in het Engels en Nederlands (Vlaams) te volgen. Scan de QR-code voor de e-learning over groeiachterstand bij zuigelingen.
In het ziekenhuis als het moet, thuis als het kan. Ook kinderen liggen steeds korter in het ziekenhuis. Kinderverpleegkundige Carlijn van Lent werkt bij KinderThuisZorg Nederland. ‘Bij KinderThuisZorg werken we nauw samen met alle ziekenhuizen om de zorg naadloos voort te zetten buiten het ziekenhuis. We begeleiden bijvoorbeeld veel kinderen met sondevoeding.’ Interview Sondevoeding thuis met kinderverpleegkundige zorg 8
Jaarlijks krijgen ruim 6.000 kinderen zorg van de kinderverpleegkundigen van KinderThuisZorg Nederland. Van Lent: ‘We hebben kinderen van 0 tot 18 jaar in zorg en komen daar waar de zorg in de thuissituatie nodig is. Dat kan bij gezinnen thuis zijn, maar we komen ook op scholen, bij kinderdagverblijven en bij opa’s en oma’s om voorlichting en instructies te geven of te ondersteunen bij problemen.’ De zorg die Van Lent levert, is divers. ‘We bieden bijvoorbeeld zorg bij diabetes type 1, wondzorg, dienen chemokuren toe en begeleiden bij terminale zorg. En we hebben een groot aantal kinderen met sondevoeding in zorg, waarvan het merendeel baby is.’ Liefst uitgebreide overdracht Van Lent vertelt dat baby’s met sondevoeding tegenwoordig redelijk snel uit het ziekenhuis ontslagen worden. ‘Het zijn dan bijvoorbeeld ouders die met een prematuur kind al weken in het ziekenhuis verblijven en er echt naar uitkijken om samen naar huis te gaan. Ouders die sondevoeding willen geven hoeven niet te wachten totdat het kind alle voedingen zelfstandig uit de borst en/of fles kan drinken. Met een kinderverpleegkundige die als achterwacht kan dienen voor de thuissituatie, kan een gezin vaak prima naar huis. De kinderen worden meestal vanuit het ziekenhuis aangemeld. De aanmelding komt binnen bij de coördinator Zorg en Planning die het dossier voor ons opstart en zoveel mogelijk eerste informatie verzamelt. Een uitgebreide overdracht helpt ons natuurlijk het meest. Bij een bijzondere casus of als er iets in het gezin speelt op het gebied van veiligheid is een warme overdracht waardevol. Daarvoor ga ik naar het ziekenhuis voor een gesprek met de kinderverpleegkundige of arts.’ ‘Van de kinderen die thuis sondevoeding krijgen, is het merendeel baby’ Afhankelijk van wat nodig is De coördinator Zorg en Planning deelt het kind in bij het dichtstbijzijnde team. Als Van Lent vervolgens voor het eerst bij een gezin komt, inventariseert ze verder: wat is de hulpvraag en wat heeft een gezin nodig? ‘Ik bespreek ook wat wij kunnen bieden. Wanneer een kind sondevoeding heeft, is dit vaak in het ziekenhuis al opgestart. In sommige ziekenhuizen moeten ouders eerst een e-learning doorlopen over sondevoeding voor ze met het kind naar huis mogen. Er zijn ook gezinnen waarbij wij thuis komen en dan blijkt bijvoorbeeld dat ouders zich afvragen waar de Carlijn van Lent Kinderverpleegkundige KinderThuisZorg Nederland 9 Scan de QR-code naar sondevoedingthuis.nl. Een platform met informatie en support voor ouders over het geven van sondevoeding
sonde in het lichaam naartoe gaat. Het zou mooi zijn als hier meer uniformiteit in komt.’ Van Lent geeft aan dat er gezinnen zijn die ze in het begin intensief begeleidt en waarbij ze ieder voedingsmoment thuiskomt. ‘Maar soms weten ouders al veel en is 1 bezoek per dag voldoende of hoeven we zelfs alleen bereikbaar te zijn bij calamiteiten. We zijn 24/7 bereikbaar en kunnen telefonisch hulp bieden of we gaan bij gezinnen langs als dat nodig is.’ Voeden via zwaartekracht of pomp Baby’s kunnen hun normale voeding (borstvoeding of flesvoeding) via de sonde krijgen wanneer ze zelf onvoldoende kunnen drinken. Zij hoeven nog geen speciale sondevoeding te krijgen, tenzij ze de borstvoeding of de flesvoeding niet verdragen of een specifieke voedingsbehoefte hebben. De sondevoedingen Infatrini, Nutrini en NutriniMax zijn aangepast aan de leeftijd van het kind (zie kader), aangezien de behoeften met de leeftijd veranderen. Sondevoeding bij kinderen wordt meestal door middel van zwaartekracht of via een pomp toegediend. Van Lent vertelt dat voor het voeden middels zwaartekracht een spuit aan de sonde wordt gekoppeld. De spuit wordt gevuld met een afgepaste portie of bolus afgekolfde moedermelk, flesvoeding of sondevoeding, 20 tot 30 centimeter boven het kind gehouden en middels zwaartekracht loopt de voeding in de maag van het kind. Hoe hoger de spuit, hoe sneller de voeding inloopt. ‘Deze manier van toedienen wordt vaak gedaan bij kleinere kinderen die per keer niet veel voeding nodig hebben, of als de sondevoeding tijdelijk wordt gegeven. Wanneer meer voeding per dag nodig is of sondevoeding gedurende een langere tijd gegeven wordt, kan een pomp een betere keuze zijn. Een voedingspomp pompt de voeding door de sonde. Hoe snel dit gaat wordt vooraf ingesteld op de pomp; de inloopsnelheid.’ Bij elke voedingspomp hoort een passend toedieningssysteem, een zogenaamde pompset. ‘Vaak worden de benodigdheden al vanuit het ziekenhuis aangevraagd waarna wij gelijk thuis kunnen starten met het aanleertraject. Dit aanleertraject gaat uit van een stappenplan van 5 stappen waarin we werken aan zelfredzaamheid. Ouders moeten bijvoorbeeld leren hoe ze kunnen checken of de sonde nog goed ligt. Bij zorgen of twijfel kunnen ouders een pH-meting uitvoeren. Bij een pH-meting wordt een beetje maaginhoud opgetrokken met een spuit, en gemeten met pH-papier. Als de pH gelijk is aan 5,5 of lager, is de ligging juist. We Vervolg pagina 9 10 instrueren ouders wat ze kunnen doen wanneer ze twijfelen of de sonde goed ligt en wat te doen wanneer een pomp alarmeert. Daarnaast is het belangrijk dat ouders weten hoe ze de sondevoeding moeten afsluiten.’ Materialen Nutricia heeft verschillende materialen voor (het gezin van) kinderen met sondevoeding. Zo is er het sondevoeding koffertje voor kinderen. De koffer bevat handige informatie over sondevoeding zoals een flyer over sondevoeding thuis, een groeimeter, en voor oudere kinderen een knutselflyer en een kalender met stickervel om de therapietrouw te bevorderen. ‘Nutricia heeft ook leuke boekjes met uitleg over de neus-maagsonde en de PEG sonde om het kind of broers en zussen meer uitleg te geven. Dan zijn er natuurlijk nog de instructieboekjes die meegeleverd worden met een voedingspomp. Ouders hebben zo best veel materialen waar ze informatie uit kunnen halen. Maar ik heb zelf ook weleens pictogrammen gemaakt voor ouders voor wie tekst te lastig was. Ook hebben we sinds kort een “oefenpop” die we mee kunnen nemen naar ouders die we begeleiden in het aanleren van diverse handelingen.’ ‘Mijn werk is mooi omdat kinderen gewoon “thuis” kunnen zijn’ Ook op vakantie Van Lent vindt dat ze dankbaar werk heeft. ‘Een kind van 13 dat we in zorg hebben, heeft al echt de eigen regie door afspraken die we gemaakt hebben. Hij steekt zijn hand bijvoorbeeld op als hij wil dat ik stop met het inbrengen van de sonde en maakt een vuist als ik door mag gaan. En ik sprak laatst ouders die heel blij waren dat ze weer gewoon thuis kunnen zijn ondanks de sondevoeding. Ze gaan zelfs in Nederland op vakantie en zijn heel blij dat er altijd een kinderverpleegkundige achterwacht is. Zelfs op hun vakantiebestemming. KinderThuisZorg Nederland heeft regio’s verdeeld over het hele land. Ik kan naar een team in de vakantieregio een overdracht sturen en toegang geven tot het dossier, zodat de zorg gewoon gecontinueerd kan worden als dat nodig is. Mijn werk is mooi omdat kinderen gewoon “thuis” kunnen zijn.’ • Sondevoeding passend bij leeftijd en behoefte • Infatrini: 0 tot 18 maanden (of tot 9 kg) • Nutrini: 1 tot 7 jaar (of een gewicht van 8 tot 20 kg) • NutriniMax: 7 tot 12 jaar (of een gewicht van 21 tot 45 kg) Infatrini is een voeding voor medisch gebruik. Dieetvoeding bij ziektegerelateerde ondervoeding, groeiachterstand, verhoogde energiebehoefte en/ of vochtbeperking. Uitsluitend te gebruiken onder medisch toezicht, na alle voedingsopties te hebben overwogen, met inbegrip van borstvoeding. Nutrini en NutriniMax zijn voedingen voor medisch gebruik. Dieetvoeding bij ziektegerelateerde ondervoeding voor kinderen. Uitsluitend te gebruiken onder medisch toezicht.
Column ‘Wat de verschillen zijn tussen Canada en Nederland als het gaat om voeding voor - zieke - kinderen? Die vraag wordt me wel vaker gesteld. Als kinderarts gespecialiseerd in maag-, darm- en leverziekten weet je dat voeding erg belangrijk is. Maar hier in het “SickKids” ziekenhuis in Toronto waar ik sinds 2018 werk, benadrukken ze dat nog wat meer. denk ik net wat eerder gesignaleerd, omdat er zo’n goede eerstelijnszorg is in de vorm van consultatiebureaus. Zo’n systeem bestaat hier niet. Mensen gaan hier met hun kind naar een zelfstandig gevestigde kinderarts of een huisarts als ze een probleem vermoeden. Dat zo’n volgsysteem van de consultatiebureaus hier ontbreekt, is echt een gemis. Het heeft ook als gevolg dat ik van de patiënten die ik zie, bijna nooit een groeicurve voorhanden heb. Ik mis dat echt. De groeicurve is wat mij betreft hét instrument dat in de kindergeneeskunde bovenaan moet staat. Het is belangrijk dat behandelaars daarnaar kijken. Het geeft zoveel informatie! Super dus dat dat in Nederland zo goed wordt bijgehouden en dat ouders het zelf ook leuk vinden om bij te houden. Naast die verschillen is er ook een grote overeenkomst: overgewicht! Ook hier komt dat veel voor bij kinderen. Naast mijn werkzaamheden voor het ziekenhuis, op klinisch, onderwijs- en op onderzoeksgebied, is me ook gevraagd me bezig te houden met het vraagstuk hoe kinderen in Canada gezonder kunnen opgroeien. We zijn daarom aan het onderzoeken waaraan de eerste en tweedelijns zorgverleners - huisartsen en kinderartsen - behoefte hebben, om kinderen op het gebied van voeding en leefstijl beter te kunnen Ik ben verbonden aan de afdeling “Gastroenterology, Hepatology and Nutrition”. Voeding zit dus echt in de naam van de afdeling. En dat betekent dat ik ook bij heel veel voedingsvragen in het hele ziekenhuis betrokken ben, directe klinische vragen maar ook op beleidsniveau. Ook heb ik een zogenaamd “Advanced Clinical Nutrition Fellowship” opgezet waarin we kinderartsen MDL opleiden tot specialist en leiders in voeding door middel van een extra gefocust jaar. Die specialisatie bestaat niet in Nederland en SickKids biedt deze mogelijkheid als enige in Canada. Al die aandacht voor voeding zie je ook terug in het feit dat op veel afdelingen een diëtist dagelijks meeloopt in de artsenvisite. De laatste jaren zijn we, via de Canadian Malnutrition Task Force, bezig geweest met onderzoek naar de screening en behandeling van ondervoeding bij kinderen. Dit heeft ertoe geleid dat op de afdelingen waar we het onderzoek deden, de resultaten van de screening nu standaard in het elektronisch patiëntendossier zijn opgenomen. Je kunt in een oogopslag zien welke kinderen op een afdeling “at risk” zijn voor ondervoeding. In het SickKids hospital is er dus volop aandacht voor voeding, maar in de maatschappij is nog een verbeterslag nodig. Problemen met voeding bij kinderen worden in Nederland Dr. Jessie Hulst Associate professor in Pediatrics & Nutrition, University Toronto. Kinderarts MDL, The Hospital for Sick Children (SickKids) Toronto, Canada. Distinguished Fellow in Child Nutrition, Lawson Centre for Child Nutrition, University of Toronto, Toronto, Canada. Column: Ik mis de groeicurves begeleiden. Het lijkt wel een beetje op wat kinderarts-intensivist Koen Joosten in Nederland doet met het platform Gezonde voeding 0-4 jaar. Toen ik nog in het Erasmus MC- Sophia werkte, ben ik daar ook bij betrokken geweest. Die ervaring kan ik dan weer mooi hier gebruiken. Zo kunnen we allemaal van elkaar leren.’ • Jessie Hulst
Zieke kinderen meer plantaardig laten eten. Kan dat? En hoe denken de kinderen en hun ouders daarover? Dat onderzocht diëtist-onderzoeker dr. Kirsten Berk voor het Sophia kinderziekenhuis binnen het Erasmus MC in Rotterdam. ‘Theoretisch kan het en wil men het ook wel, maar nu moeten de kinderen het nog wel lekker vinden.’ Interview Eiwittransitie in een kinderziekenhuis? 12
‘Ziekenhuizen hebben een voorbeeldfunctie als het over eten gaat,’ begint diëtist-onderzoeker Kirsten Berk te vertellen. ‘Met alle zorginstellingen bij elkaar zijn we het grootste restaurant van Nederland, dus dan heb je het over een heel grote ecologische footprint. Als we de verhouding dierlijk-plantaardig eiwit positief kunnen aanpassen maken we grote stappen. Een meer plantaardig aanbod betekent minder landgebruik, minder watergebruik, minder temperatuurstijging en minder CO2-uitstoot. Het is dus een mooi streven om het aandeel plantaardig eiwit in het voedselaanbod in het ziekenhuis te vergroten. Maar meteen moeten we ons realiseren dat we het in ziekenhuizen wel hebben over zieke patiënten die optimale voedingszorg nodig hebben. Helemaal als het gaat om zieke kinderen die in de groei zijn.’ Meer plantaardig wil niet zeggen vegan Berk legt uit dat meer plantaardig eten niet betekent dat kinderen geen dierlijke producten meer gebruiken. ‘Dat hoeft niet als je het hebt over wat het beste is voor de planeet, en voor een kind is volledig plantaardig per definitie niet het gezondste. In 2024 is een overzichtsstudie1 uitgevoerd van 13 verschillende onderzoeken naar de impact van veganistisch of vegetarisch eten bij kinderen. Dit laat zien dat een vegetarische voeding – dus geen vlees en vis, maar wel zuivel en eieren - geen gezondheidsrisico’s geeft voor kinderen en geen negatieve invloed heeft op de groei. Een geheel plantaardige voeding kan de groei wel negatief beïnvloeden. De voedingswaarde van de voeding moet ook goed in de gaten worden gehouden want bij zowel een vegetarische als veganistische voeding is er kans op tekorten aan calcium, ijzer, jodium en vitamine B12.’ Opvallend is volgens Berk dat er geen risico is op een tekort aan eiwit. ‘Met de eiwitinname zit het bij kinderen meestal wel goed. Zelfs als je bedenkt dat een plantaardige voeding 20-30% meer eiwit moet bevatten om alle noodzakelijke aminozuren binnen te kunnen krijgen.’ Onderzoek naar eiwitinname Het Erasmus MC staat aan de vooravond van de introductie van een geheel nieuw voedingsconcept, waarbij er een veel groter plantaardig aanbod zal zijn en waarbij de plantaardige keuze gestimuleerd Dr. Kirsten Berk Diëtist-onderzoeker Erasmus MC, Rotterdam 13 ‘Een vegetarische voeding hoeft geen negatieve invloed te hebben op de groei’ GreenDeal De Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra heeft in 2023 het uitvoeringsplan Green Deal Duurzame Zorg 3.0 gepubliceerd. Hierbij stellen ze dat het streven is om per 2026 de helft van het eiwit in het voedingsaanbod van de ziekenhuizen van plantaardige oorsprong te laten zijn. En per 1 januari 2030 zou het voedingsaanbod in de ziekenhuizen moeten voldoen aan de Richtlijn Eetomgevingen van het Voedingscentrum en dat houdt onder andere een verhouding dierlijkplantaardig eiwit van 40-60% in.
zal worden. Voorafgaand aan de invoering wilde men weten wat de huidige situatie was, zodat die te vergelijken is met na de invoering. Berk: ‘Op 3 afdelingen hebben we bij kinderen van 1-18 jaar gedurende 7 meetdagen de maaltijden voor en na consumptie genoteerd, gewogen en gefotografeerd en er heeft een inventarisatie plaatsgevonden van tussendoortjes en dranken. De voedingswaarden zijn berekend door mijn collega-onderzoeker Carmen Dietvorst. In totaal bleek de energie-inname bij zowel jongens als bij meisjes op 72% van de behoefte te liggen. De eiwitinname was juist ruim. ‘Wel logisch’, merkt Berk op, ‘want daarop sturen we in het ziekenhuis ook. De eiwitinname lag bij jongens op 157% van de behoefte en bij meisjes op 130% van de behoefte. De verhouding dierlijkplantaardig eiwit bleek 60-40%. Dat is gelijk aan wat gebruikelijk is in de Nederlandse voeding, maar dus omgekeerd van waar we naar streven. Er is ook gekeken hoe de verhouding dierlijk-plantaardig was in de verschillende maaltijdmomenten. Daarbij bleek de warme maaltijd het hoogste te scoren wat betreft het percentage dierlijk eiwit. Dit was 81%.’ Berk zegt dat ze die getallen eigenlijk wel een beetje verwachtte. ‘Waar ik meer van schrok was het percentage verspilling. Bij het ontbijt wordt 18% niet opgegeten, bij de lunch 25% niet en bij de warme maaltijd zelfs 35% niet. Hier is nog een slag te slaan, want we kunnen nog zoveel aanbieden, dierlijk of plantaardig: het moet wel opgegeten worden.’ Ouders en kinderen over plantaardig Wat vinden kinderen en ouders zelf van de eiwittransitie? Berk: ‘Om dat te achterhalen hebben we een enquête gehouden onder opgenomen kinderen tussen 12 en 18 jaar en hun ouders, waarbij we vroegen naar de beweegredenen om voor dierlijk of plantaardig te kiezen. Van de ouders at 6% al vegetarisch, er waren geen veganisten bij. Uit de resultaten blijkt dat 70% van de kinderen en 74% van de ouders vindt dat meer plantaardig eten helpt om het milieu te verbeteren. En 65% van de kinderen en 63% van de ouders vindt het belangrijk tot heel belangrijk dat een ziekenhuis meer plantaardige producten aanbiedt. Ze denken ook dat het gezonder is. Heel positief dus, maar wat wel een punt van aandacht is: 60% van de kinderen en 51% van de ouders denkt dat plantaardig eten minder lekker of helemaal niet lekker is. Dit laatste is iets wat we ons goed moeten realiseren, zeker als je kijkt naar het percentage verspilling. We willen minder verspilling en we willen meer plantaardig. We moeten dus echt zorgen dat het lekker is. Daar zijn we met ons nieuwe voedingsconcept volgens ons goed in geslaagd en we zijn benieuwd naar wat de kinderen gaan kiezen en opeten.’ Voorbeeldfunctie Berk: ‘Als we over een tijdje het nieuwe voedingsconcept hebben ingevoerd in het kinderziekenhuis gaan we het onderzoek herhalen en kijken we wat we opgeschoven zijn in de verhouding dierlijk-plantaardig. En we hopen met het meer plantaardige aanbod nog meer een voorbeeld te geven aan kinderen wat goed voor ze is. Niet alleen nu maar ook op de lange termijn met een voor hen leefbare planeet.’ • Vervolg pagina 13 14 Medische voeding Bij de hele eiwittransitie is volgens Berk ook plek voor medische voedingen als drinkvoeding en sondevoeding op een meer plantaardige basis. ‘Ik vind het mooi om te zien dat fabrikanten zich realiseren dat er markt voor is en daarop inspelen met producten op een volledige of meer plantaardige basis.’ Literatuur: 1 Desmond MA, Fewtrell MS, Wells JCK. Plant-Based Diets in Children: Secular Trends, Health Outcomes, and a Roadmap for Urgent Practice Recommendations and Research—A Systematic Review. Nutrients. 2024; 16(5):723. https://doi.org/10.3390/ nu16050723
Wetenschap Wijs ouders en verzorgers eens op de podcast “Kinderkoorts”. In elke aflevering schuiven de podcastmakers, die zelf alle 3 arts (in opleiding) zijn binnen de kindergeneeskunde, bij een medisch expert aan tafel met vragen van ouders. Het resultaat: duidelijke betrouwbare uitleg, fijne tips en praktische adviezen en een flinke dosis geruststelling. een andere reden met flesvoeding? Dan is de aflevering “Flesvoeding: Fles it up!” een luistertip. In deze aflevering gaan artsen Danitsja en Muriël in gesprek met kinderarts-neonatoloog Chris van den Akker en preverbaallogopedist Vivian Bak. Gezonde voeding is altijd belangrijk voor de gezondheid. Maar voor een baby bepaalt een goed afgestemde voeding ook hoe het opgroeit, legt Chris uit. Hierbij gaat het niet alleen over gewicht en groei, maar ook hoe de hersenen, het immuunsysteem en organen zich ontwikkelen. Goede voeding tijdens de start van het leven heeft invloed de latere gezondheid. Met moedermelk geven ouders perfect afgestemde voeding vol afweerstoffen. Maar soms is flesvoeding nodig of wenselijk. Chris legt uit dat je bij de keuze voor flesvoeding de vergelijking kunt maken met auto’s. Alle auto’s zijn veilig, maar sommige merken auto’s zijn luxer en maken de reis comfortabeler. Zo ook met flesvoeding: met sommige merken kan de reis van het opgroeien iets comfortabeler verlopen. Vivian legt de luisteraars vervolgens uit hoe ze niet alleen de juiste voeding, maar ook de juiste fles kiezen voor hun baby en hoe de drinktechniek van een baby zich ontwikkelt. Andere onderwerpen: hoe start je met flesvoeding en hoelang mag een baby over de fles doen? • In totaal zijn er al meer dan 25 afleveringen van Kinderkoorts! Iedere aflevering duurt ongeveer een half uur en behandelt uiteenlopende onderwerpen. In de aflevering “Borstvoeding” bespreken de podcastmakers Lobke en Danitsja samen met lactatiekundige Sanne Phaff alles over borstvoeding. Sanne vertelt over haar eigen ervaring waarin borstvoeding nauwelijks lukte. Tijdens haar volgende zwangerschap besloot ze daarom al snel een lactatiekundige in te schakelen. Samen maakten ze een praktisch plan voor als de borstvoeding weer problematisch zou worden, en dat heeft goed geholpen. Borstvoeding is natuurlijk, maar dat betekent niet dat het ook altijd vanzelfsprekend is, stelt Sanne. Het is ook veel zoeken en leren. Inmiddels is ze zelf lactatiekundige en legt ze in de podcast uit hoe borstvoeding eigenlijk op gang komt. Er komen ook praktische onderwerpen aan bod als hoe je zorgt dat je lekker zit tijdens het voeden. En wat je kunt doen als je twijfelt of je baby wel genoeg drinkt. Aan het eind van deze aflevering weten ouders welke uitdagingen ze tegen kunnen komen en hoe ze hiermee om kunnen gaan. Flesvoeding: Fles it up! Lukt borstvoeding niet of starten ouders om 15 Kinderkoorts de Podcast Beluister de podcast Kinderkoorts via je favoriete podcastplatform
Wat is, voor te vroeg geboren kinderen, het optimale moment om te beginnen met vaste voeding om overgewicht op latere leeftijd te voorkomen? Kinderarts in opleiding en arts-onderzoeker Karin Vissers onderzocht het in de SPOON-studie. SPOON staat voor “Solid food in Preterm infants and the effect On Obesity in the Netherlands”. ‘Voor à terme geboren kinderen zijn er duidelijke richtlijnen’, begint Vissers. ‘Vanaf de leeftijd van 4 maanden kunnen ouders starten met het geven van oefenhapjes en vanaf de leeftijd van 6 maanden start je echt met vaste voeding. Voor prematuren zijn daar in Nederland, en eigenlijk ook wereldwijd, geen duidelijke richtlijnen voor. Start je als een baby 4 tot 6 maanden op de wereld is? Of ga je bijvoorbeeld uit van de gecorrigeerde leeftijd? Gecorrigeerde leeftijd betekent dat je telt vanaf de uitgerekende datum en niet de geboortedag. We zien in onderzoek bij à terme geboren kinderen dat er aanwijzingen zijn dat te vroeg starten de kans op overgewicht vergroot. Het is niet helemaal duidelijk of deze hypothese ook voor prematuren geldt. Vanuit de hypothese dat te vroeg starten het risico op overgewicht verhoogt, zijn we het onderzoek ingegaan. We hopen met ons onderzoek adviezen te kunnen geven over het moment van introduceren van oefenhapjes bij te vroeg geboren kinderen.’ SPOON-studie De opzet van de SPOON-studie was een RCT, een randomized controlled trial, met 2 groepen kinderen die door loting ingedeeld werden. De ene helft startte vroeg met vaste Starten met vaste voeding voor prematuren Karin Vissers Arts-onderzoeker Amsterdam UMC en Ziekenhuis Gelderse Vallei Kinderarts in opleiding, UMC Utrecht Onderzoek
voeding, de andere laat. Vissers: ‘Vroeg is 12 weken gecorrigeerde leeftijd en laat is 17 weken gecorrigeerde leeftijd. We hebben 255 prematuren kunnen includeren die geboren zijn tussen 30 en 36 weken zwangerschap, dus alle kinderen waren wel al minimaal 4 maanden oud. Deze 255 prematuren kwamen uit 17 verschillende ziekenhuizen door heel Nederland.’ Vissers vertelt dat de kinderen gedurende de eerste 2 gecorrigeerde levensjaren gevolgd werden. ‘Naast deze groep prematuren hebben we ook een observationele groep à terme geboren kinderen meegenomen in ons onderzoek. Deze referentiegroep was niet gerandomiseerd. Ze mochten starten met bijvoeding wanneer ze wilden, en wij zagen ze meer als controlegroep zodat we konden zien wat in die groep de prevalentie van overgewicht en obesitas was.’ Geen verschil Vissers beaamt dat een leeftijd van 2 jaar vrij jong is om overgewicht vast te stellen. ‘Maar er zijn op die leeftijd wel aanwijzingen die je mee kunt nemen. Je kunt bijvoorbeeld de groei vergelijken en er zijn wel afkappunten waarop je, ook op leeftijd van 2 jaar, al van overgewicht spreekt. In ons onderzoek hebben we alle data van de 255 prematuren meegenomen en we zien daarin dat er geen verschil is in het voorkomen van overgewicht en obesitas tussen de vroege en de late groep. Doordat we geen verschil zagen, hebben we voor nu de conclusie getrokken dat het tijdstip van starten met vaste voeding, zoals wij die gekozen hebben tussen de 12 en 17 weken, niet van invloed is op het ontstaan van overgewicht.’ Kijken naar de ontwikkeling Gekeken naar de uitkomsten van de SPOONstudie, kunnen prematuren dus tussen 12 en 17 weken gecorrigeerde leeftijd starten met de eerste hapjes. Maar Vissers plaatst er wel een kanttekening bij. ‘Het juiste moment om te starten met vaste voeding is van meer factoren afhankelijk. Als je een ouder met baby voor je ziet, kijk je of het kind “voedingsbereid” is en in staat is om zelf te eten. Is er sprake van een ziekte of ander probleem dat voldoende of zelfstandig eten in de weg staat? Daar kijk je bij alle kinderen naar, ook bij à terme geboren baby’s, maar prematuren hebben wel een hoger risico op ontwikkelingsachterstanden of gebruikten bijvoorbeeld vaker sondevoeding wat ook van invloed kan zijn op de mondmotoriek. Kijken naar de ontwikkeling is misschien wel het allerbelangrijkste. Sowieso wil ik niet uitdragen dat alle kinderen bij 12 weken moeten starten. Je kunt starten als de wens er van ouders is, als de ontwikkeling van het kind voldoende is, als het kind signalen geeft zoals veel meer naar eten kijken of eten willen pakken, en als er op medisch gebied geen andere problemen zijn. Eigenlijk is het advies gelijk aan dat van kinderen die geboren zijn na een voldragen zwangerschapsduur; het zijn oefenhapjes, daar wordt niets bij geforceerd.’ Richtlijnen Vissers hoopt dat er uiteindelijk landelijke richtlijnen kunnen komen voor te vroeg geboren baby’s, waar de SPOON-studie aan kan bijdragen. ‘Dit is de grootste RCT tot op heden uitgevoerd op dit gebied. We zijn inmiddels een samenwerking aangegaan met een onderzoeksgroep in Oostenrijk, die een vergelijkbare studie heeft gedaan, maar dan met extreem prematuren. We hopen dat we de data kunnen samenvoegen en allemaal opnieuw kunnen analyseren.’ • 17 ‘Het juiste moment om te starten met vaste voeding is van meer factoren afhankelijk’ Vroeggeboorte In Nederland wordt 6,6% van de baby’s voor de 37e week van de zwangerschap geboren. Het grootste deel (5,6% van alle baby’s) wordt tussen 32 en 36 weken geboren. Van alle baby’s kwam 0,15% extreem vroeg ter wereld (vóór 26 weken zwangerschap). Bron: www.vzinfo.nl Scan de QR-code voor de gepubliceerde studie
Minder huilen, soepelere ontlasting en verbetering van maagdarmklachten. Dat zijn de positieve effecten van Omneo bij baby’s met krampjes of moeizame ontlasting. Al 25 jaar is Omneo een bewezen effectieve dieetvoeding bij krampjes en moeizame ontlasting.1-6 Wist u dat 91% van de ouders Omneo aanraadt? En maar liefst 95% van artsen meldt een positief effect van gebruik van Omneo bij baby’s met krampjes of moeizame ontlasting.1 Verbetering wordt al gezien na 1 week.1-3 Omneo is speciaal ontwikkeld voor kinderen met deze spijsverteringsklachten. Omneo: • Heeft een verlaagd lactosegehalte waardoor minder gasvorming en darmklachten optreden7 • Bevat bèta-palmitaat wat zorgt voor een zachtere ontlasting en bijdraagt aan de opname van vet en calcium8-10 • Bevat de prebiotica scGOS/scFOS 9:1. Dit ondersteunt de gezonde darmmicrobiota11,12 • Bevat gedeeltelijk gehydrolyseerde eiwitten die zorgen voor een gemakkelijkere vertering13,14 • Nutrilon Omneo is een voeding voor medisch gebruik. Dieetvoeding bij krampjes en moeizame ontlasting, uitsluitend te gebruiken onder medisch toezicht. Geschikt als enige voedingsbron vanaf de geboorte tot 6 maanden indien geen borstvoeding gegeven wordt of in combinatie met borstvoeding. Referenties: 1. Savino F et al. Acta Paediatr Suppl. 2003;91:86–90. 2. Veitl V et al. Ernährungsmed. 2000;2:14–20. 3. Savino F et al. Eur J Clin Nutr. 2006;60:1304–1310. 4. Savino F et al. Acta Paediatr Suppl. 2005;94:120–124. 5. Schmelzle H et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2003;36(3):343–351. 6. Bongers MEJ et al. Nutr J. 2007;6:8. 7. Kanabar D et al. J Hum Nutr Diet. 2001;14:359–363. 8. Havlicekova Z et al. Nutr J. 2016;15:28. 9.Carnielli VP et al. Am J Clin Nutr. 1995;61:1037–1042. 10. Kennedy K et al. Am J Clin Nutr. 1999;70.5:920927. 11. Knol J et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2005;40(1):36–42. 12. Moro G et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2002;34(3):291–295. 13. Billeaud C et al. Eur J Clin Nutr. 1990;44(8):577–583. 14. Tolia V et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 1992;15(3):297–301. Nieuws Heeft u de website Koemelkallergie.nl al eens bekeken? Dit initiatief van Nutriciavoorjou bevat alles wat ouders willen en moeten weten over koemelkallergie. Op een eenvoudige manier wordt op de website uitgelegd wat koemelkallergie is, hoe het ontstaat en hoe het wordt gediagnosticeerd. Ook veelgestelde vragen zoals “wanneer trek ik aan de bel bij de arts?” en “gaat het dan uiteindelijk ook weer over?” komen aan bod. Iedere ouder wil dat zijn of haar kind mee kan doen met de andere kinderen. In geval van een koemelkallergie kan dit lastig zijn, als het op eten aankomt. De website is onlangs vernieuwd met lekkere recepten voor koemelkvrije verwennerijen deze zomer. Wilt u ouders van kinderen met (verdenking op) koemelkallergie wijzen op deze website? Bestel dan hier onze handige flyers met QR-code. • 18 Al 25 jaar Omneo! Nu nóg meer inspirerende content voor ouders op koemelkallergie.nl Scan de QRcode en bekijk het Omneoassortiment Scan de QR-code en bekijk de website
Gratis e-learnings ondervoeding of groeiachterstand 19 Nieuws 25-27 juni 2025 Congres “Neo aan de Kust” Bergen NH Doelgroep: Neonatologen post-IC/HC of NICU, kinderartsen uit algemene ziekenhuizen, physician assistants (PA) en verpleegkundig specialisten (VS) Neonatologie Dit congres is vol. 29-31 oktober 2025 DE Jeugdartsconferentie 2025 Villa Vennendal te Nunspeet Doelgroep: Jeugdartsen Programma en aanmelden binnenkort via Nutricia Acadamy 13 en 14 november 2025 Duin & Kruidberg Voedingsdagen Landgoed Duin & Kruidberg te Santpoort Noord Doelgroep: Kinderartsen, arts-assistenten kindergeneeskunde Programma en aanmelden binnenkort via Nutricia Acadamy 29 januari 2026 3e editie “Symposium Voeding voor (zieke) kinderen” AFAS Theater Leusden Doelgroep: Kinderdiëtisten, kinderartsen en studenten Student Experienced in Lifestyle and Food (SELF) Zie Nutricia.nl/Academy voor verslagen van de eerdere edities en hou de Nutricia Academy in de gaten voor het programma en de mogelijkheid om u in te schrijven. Scholingsaanbod Wilt u op een gemakkelijke manier u bijscholen op het gebied van ondervoeding of groeiachterstand bij kinderen? Via de gratis e-learnings van Karger is dat mogelijk. Karger International is een uitgever op het gebied van de medische wetenschap. Het concern geeft boeken en tijdschriften uit en maakt podcasts en e-learnings. Op de website courses.karger.com/courses vindt u interessante e-learnings over ondervoeding bij kinderen en over achterblijvende groei bij zuigelingen. Ze zijn in verschillende talen beschikbaar, waaronder Engels. De direct opvraagbare lessen zijn gereviewd door American Society for Parenteral and Enteral Nutrition (ASPEN). Ook zijn deze e-learnings geaccrediteerd voor de European Council of Continuing Medical Education met 1 Europese CME credit. •
Ilse Bel, jeugdarts GGD IJsselland, vraagt tegenwoordig standaard of ouders een automatisch apparaat gebruiken voor het maken van flesvoeding. ‘We hebben een aantal keer gezien dat het gebruik hiervan problemen gaf.’ ‘Cecile was een gezonde baby. De moeder had met haar dochter een chiropractor bezocht en daar bleek het gewicht van Cecile lager dan bij ons op het consultatiebureau. Cecile dronk goed en leek lekker in haar vel te zitten. Maar de moeder maakte zich zorgen en nam contact met ons op. We hebben toen gezorgd dat er thuis een weegschaal kwam zodat Cecile elke dag op hetzelfde tijdstip gewogen kon worden. Na 5 dagen bleek dat Cecile verder afviel. Ze dronk nog steeds goed. De inname lag - volgens de richtlijnen - op 150 ml/kg/dag.’ Flesvoedingmaker ‘Omdat Cecile verder gezond bleek, hebben we nagevraagd hoe de flesvoeding bereid werd. De ouders maakten gebruik van een flesvoedingmaker.’ Zo’n apparaat vul je met zuigelingenvoeding en water en stel je in op een aantal schepjes melkpoeder en op een hoeveelheid water. Het apparaat levert vervolgens binnen een minuut een flesje kanten-klare voeding op de gewenste temperatuur. Bel: ‘Deze apparaten zijn makkelijk voor ouders die toch al in een erg drukke periode zitten.’ Eigen groeicurve weer opgepakt ‘Bij navraag bleek dat de moeder van Cecile na 2 maanden wel de hoeveelheid water Casus: gewichtsverlies zuigeling • Cecile is geboren na een zwangerschap van bijna 40 weken • Cecile krijgt vanaf het begin een standaard flesvoeding • Eerste 2 maanden verlopen probleemloos, groeicurve volgt de +2 SD lijn • Bij 8 weken valt Cecile af, groeicurve daalt naar de 0 SD lijn • Er worden geen lichamelijke oorzaken gevonden voor de gewichtsafname had verhoogd voor de flesjes, maar niet de hoeveelheid poeder had aangepast. De moeder voelde zich heel schuldig over deze fout. Toen de moeder de flesvoeding weer zelf ging maken met de juiste hoeveelheden, bleek al snel dat Cecile weer goed groeide en de groeicurve oppakte. Met Cecile gaat het nu weer helemaal goed.’ Fout uit het apparaat ‘De apparaten om flesvoeding te maken veroveren de laatste jaren de Nederlandse markt. Op zich is het natuurlijk handig, maar ouders moeten zich wel realiseren dat deze fouten kunnen veroorzaken. En wij als zorgverleners moeten ons bewust zijn dat zulke apparaten bestaan. De apparaten worden in de markt gezet als veilig en betrouwbaar. Maar de instellingen moeten soms aangepast worden en ook krijg je een afwijkende concentratie voeding als het apparaat niet goed wordt schoongemaakt. Bij te weinig poeder is er sprake van een achterblijvende groei, zoals bij Cecile. En we hebben ook al kinderen gezien die zich presenteerden met krampjes en obstipatie omdat ze een te geconcentreerde voeding kregen door instelfouten.’ • Situatieschets 20 Casus Beeld ter illustratie
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=