Nutricia | Praatjesmakers #1 2025

praatjesmaker Magazine voor professionals in de baby- en kindzorg | Uitgave van Nutricia voor (para)medici nr 1 | 2025 Biotica in borst- en flesvoeding COLUMN: Ik mis de groeicurves Casus: Gewichtsverlies zuigeling

- 04 12 08 Inhoud Interviews 04 08 Wetenschappelijk 06 11 12 Divers 07 14 15 16 2 Biotica in borst- en flesvoeding. Clara Belzer Eiwittransitie in een kinderziekenhuis? Kirsten Berk Gelezen: De ontevreden baby Review: Kinderkoorts de podcast Onderzoek: Starten met oefenhapjes voor prematuren Column: Ik mis de groeicurves. dr. Jessie Hulst vanuit Canada Al 25 jaar Omneo! Scholingsaanbod Casus: Gewichtsverlies zuigeling 16

Van de redactie Wat leuk dat je deze PraatjesMaker speciaal ontwikkeld voor professionals in de baby- en kindzorg leest. Met deze uitgave willen we je informeren over wat er speelt op het gebied van voeding voor de allerkleinsten. Je kunt in deze PraatjesMaker lezen over nieuw wetenschappelijk onderzoek en we interviewen deskundigen over uiteenlopende onderwerpen. We bespreken interessante boeken en podcasts en stellen je op de hoogte van wat Nutricia nieuws. Op de achterzijde vind je altijd een casus. Voor deze editie interviewden we microbioloog Clara Belzer, die alles weet van de samenstelling van de bacteriën in de darmen van pasgeboren kinderen. Wat doet borstvoeding en wat doet flesvoeding? Lees haar duidelijke en interessante uitleg. Verder lazen we het boek “De onrustige baby” en luisterden we voor je naar de podcast Kinderkoorts. En ken je ouders die een flesvoedingmaker hebben aangeschaft voor het maken van flesvoeding? Lees dan zeker even de casus op de achterzijde. Vind je het leuk om PraatjesMaker 2 keer per jaar te lezen? Schrijf je dan in voor de digitale versie via nutricia.nl/profiel/mijn-instellingen. Ook leuk als je je collega’s hierop wijst. Veel leeslezier! Redactie PraatjesMaker scholing@nutricia.com Redactie-adres: Nutricia Nederland, Postbus 445, 2700 AK Zoetermeer. Beweringen en meningen geuit in de artikelen en mededelingen in deze publicatie zijn niet noodzakelijkerwijs die van de redactie. Grote zorgvuldigheid wordt betracht bij de samenstelling van de artikelen. Desondanks kunnen onjuistheden niet altijd worden voorkomen. Om die reden wijst Nutricia elke verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid bij voorbaat af. Overname van informatie uit PraatjesMaker is uitsluitend toegestaan in overleg met de redactie. Merel Geurtse Jeugdarts KNMG Centrum voor Jeugd en Gezin, Apeldoorn Elvira George Kinderarts MDL Noordwest Ziekenhuisgroep, locatie Alkmaar Gerda van de Put Head of Medical Affairs paediatrics Nutricia Tekst, ontwerp en realisatie: Scriptum communicatie over voeding en gezondheid Beeld: iStockphoto, Nutricia 3 Pascalle Andela Diëtist kindergeneeskunde en allergie Reinier de Graaf, Delft

Als er snel na de geboorte veel goede bacteriën een plekje vinden in de darmen van een baby, dan is dat gunstig voor het immuunsysteem. Ook helpt het bij de vertering van voeding. Microbioloog en universitair hoofddocent Clara Belzer legt uit hoe probiotica, prebiotica, synbiotica én postbiotica hier een belangrijke rol bij spelen. Om uit te leggen wat het verschil is tussen de verschillende biotica, wil Belzer graag starten bij het begin: ‘En dat is de geboorte van een baby. Tijdens de geboorte krijgt een baby bacteriën binnen, die een plekje gaan zoeken in de darm. Er is daarbij wel een verschil tussen baby’s die op de natuurlijke manier geboren worden en baby’s die met een keizersnede ter wereld komen. Baby’s die op een natuurlijke manier geboren worden, krijgen veel meer gezonde bifidobacteriën mee van de moeder. En juist die bacteriën zijn goed in het verteren van moedermelk. Kinderen die via een keizersnede geboren worden, hebben eigenlijk al een achterstand. Zij krijgen vooral bacteriën van de huid binnen, die meestal ook nog afkomstig zijn van zorgverleners in het ziekenhuis. Die bacteriën zijn minder goed in het helpen bij de vertering van moedermelk.’ Ook antibiotica heeft invloed op de soort bacteriën in de darm. ‘Het zorgt voor minder gunstige bacteriën. Nu zijn er ideeën in de wetenschap om kinderen die de bacteriën niet via een natuurlijke bevalling krijgen, te helpen door ze probiotica te geven. Dat zijn bacteriestammen die kunnen helpen met de vertering van voeding. Dat kan flesvoeding zijn, maar liever nog borstvoeding.’ “Biotica” in borst- en flesvoeding dr. Clara Belzer Microbioloog en universitair hoofddocent Wageningen University & Research Onderzoek

Prebiotica HMO Borstvoeding heeft voordelen, volgens Belzer: ‘In borstvoeding zitten speciale vezels. We noemen ze humane melk oligosachariden, of afgekort HMO’s. HMO’s zijn heel belangrijk voor een kind. Ze trainen namelijk het immuunsysteem. Daarnaast zorgen ze ervoor dat er speciale, goede bacteriën gaan groeien in de darm van het kind. Dat komt doordat je HMO’s kunt zien als voedsel voor bifidobacteriën. Dus eigenlijk gaat het om het samenspel. Als een baby tijdens de bevalling gezonde bifidobacteriën via de moeder binnenkrijgt en daarnaast moedermelk drinkt met daarin HMO’s waardoor de bifidobacteriën goed groeien, dan is dat gunstig. Er ontstaan in de darm dan bepaalde stoffen en zuren die gunstig zijn. De baby krijgt dan een bepaald soort darmmicrobioom waarvan we weten “dat is gezond voor de vertering en het immuunsysteem”.’ Gunstige vezels Stel: een kind krijgt geen borstvoeding? ‘Dan loopt het die HMO’s mis die er normaal gesproken voor zorgen dat de bifidobacteriën er graag zijn’, vervolgt Belzer. ‘Je kunt aan flesvoeding stoffen toevoegen, die sterk lijken op de gunstige stoffen in moedermelk. Zo kun je de bifidobacteriën helpen en dat is weer goed voor de vertering en het immuunsysteem. Die stoffen noemen we prebiotica. Het zijn vezels die toegevoegd worden aan flesvoeding en die heel erg lijken op de natuurlijke HMO’s. Prebiotica helpen dus de goede bacteriën om te groeien in de darm. Die prebiotica kunnen vezels zijn uit plantaardige voedingsmiddelen, zoals granen, groenten en fruit, maar via een nieuwe technologie kunnen sommige HMO’s ook nagemaakt worden. Dat is wat duurder en lastiger dan vezels gebruiken uit dergelijke plantaardige voedingsmiddelen, maar er zijn inmiddels flesvoedingen te koop waarin HMO’s zitten. Onderzoeken laten zien dat die in de fabriek gemaakte HMO’s een gunstig effect hebben. Het darmmicrobioom van kinderen die flesvoeding krijgen met HMO’s, gaat meer lijken op het darmmicrobioom van een kindje dat borstvoeding krijgt.’ Synbiotica en postbiotica Een baby kan dus vanaf de geboorte minder gunstige bacteriën hebben. Of een baby krijgt niet de juiste voeding om de goede bacteriën in de darm te laten groeien. Maar een combinatie kan ook. Belzer: ‘Dan zou je bacteriën en HMO’s willen geven. Dat kan met synbiotica. Dat is een combinatie van goede bacteriën én de vezels samen, oftewel pro- én prebiotica. Zo kun je de groei van de goede bacteriën in de darm stimuleren.’ Tot slot zijn er ook nog postbiotica: ‘Stel: je geeft bacteriën en de vezels samen in flesvoeding, dan moeten ze elkaar ook nog vinden in de darm zodat de gunstige afbraakproducten ontstaan in de darm, die goed zijn voor het immuunsysteem. Het principe van elkaar vinden kan ook al van tevoren gedaan worden, zodat je weet dat het ook echt gebeurt. Flesvoeding waarin al voor deze stap gezorgd is, bevat postbiotica. Dat zijn dus de stoffen die ontstaan als bacteriën de vezels verteren. Zo kunnen die gunstige stoffen meteen ten goede komen aan de darminhoud en het immuunsysteem.’ Kortom: via de voeding is de opbouw van het darmmicrobioom te beïnvloeden en daarmee de ontwikkeling van het immuunsysteem. • 5 ‘Je kunt aan flesvoeding stoffen toevoegen, die sterk lijken op de gunstige stoffen in moedermelk’ Biotica op een rijtje • Probiotica: gezonde bacteriën die in de darm kunnen groeien en de gezondheid van de darm stimuleren • Prebiotica: vezels (zoals HMO’s) die als voedingsbodem dienen waarop gezonde bacteriën in de darm goed kunnen groeien • Postbiotica: gunstige stoffen die ontstaan bij de vertering van prebiotica door bacteriën. Die stoffen stimuleren de gezondheid van de darm • Synbiotica: sommige combinaties van pre- en probiotica zijn extra gunstig voor de ontwikkeling van het immuunsysteem, omdat ze elkaar versterken. Die combinaties noemen we synbiotica ‘Met voeding kun je de ontwikkeling van het immuunsysteem helpen’

Wetenschappelijk 8 6 Dat baby’s huilen is normaal. Toch hebben veel jonge ouders vragen over onrustig gedrag of slaap van hun baby in combinatie met huilen. In het boek “De ontevreden baby” zullen zij zich daarom herkennen. Een aanrader, niet alleen voor ouders maar ook voor professionals als kraamverzorgenden, lactatiekundigen, verloskundigen, jeugdverpleegkundigen, kinderartsen en jeugdartsen. ACT Douglas geeft adviezen hoe ouders kunnen leren af te gaan op de signalen van hun baby. Ze maakt daarbij gebruik van de uitgangspunten van de Acceptance and Commitment Therapie (ACT). Dit is een vorm van gedragstherapie waarbij hulpverleners ouders helpen om psychologisch flexibel te worden. Het leert ouders meer te handelen naar eigen waarden (wat vind ik belangrijk), meer mindfulness toe te passen en ruimte te maken voor gevoelens. Daarbij is het belangrijk dat ze afstand nemen van belemmerende gedachten (zoals “anderen vinden het vast gek dat ik dit doe”). Als ouders leren handelen naar hun eigen waarden dan maakt dat het leven met een jonge baby voor hen veel plezieriger, is de overtuiging van Douglas. Podcast “De ontevreden baby” Het boek heeft een voorwoord van Marilene de Zeeuw (klinisch psycholoog) en Maartje Luijk (hoogleraar pedagogiek). Zij hebben samen met promovenda Kirsten Schoofs bij het boek een podcastserie gemaakt “De ontevreden Baby Podcast”. Deze is te beluisteren via de bekende podcast-apps. • Gelezen: De ontevreden baby De auteur van het boek, de Amerikaanse Dr. Pamela Douglas (University of Queensland) doet al jarenlang onderzoek naar de oorzaken van onrustig babygedrag. Haar onderzoek heeft geleid tot nieuwe inzichten in onder andere de benadering van huilgedrag, voeding en contact tussen ouders en kind. Het boek is geschreven met als basis veel ervaringsverhalen van ouders. En juist dat maakt het boek heel makkelijk leesbaar en toegankelijk. Zowel ouders als professionele hulpverleners zullen de situaties uit het boek herkennen. Vertrouwen De aanpak van Pamela Douglas moedigt zorgverleners aan om breed te denken. Ze leert ouders en verzorgers erop te vertrouwen dat je de manier waarop het kind “communiceert”, begrijpt. Volgens Douglas is dat beter dan vasthouden aan van buitenaf opgelegde regels en het opvolgen van algemene adviezen. Elk kind is anders. Juist krampachtigheid kan volgens Douglas leiden tot onrustig gedrag. Dat kan vervolgens leiden tot bijvoorbeeld een lagere gewichtstoename van de baby en te weinig melkproductie bij moeders die borstvoeding geven. En bij flesvoeding kan te strak opvolgen van lijstjes een grote kans geven op overvoeding van de baby en dus overgewicht op latere leeftijd. De ontevreden baby Pamela Douglas Uitgeverij SWP ISBN: 9789085602279 208 pagina’s €39,50

Column ‘Wat de verschillen zijn tussen Canada en Nederland als het gaat om voeding voor - zieke - kinderen? Die vraag wordt me wel vaker gesteld. Als kinderarts gespecialiseerd in maag-, darm- en leverziekten weet je dat voeding erg belangrijk is. Maar hier in het “SickKids” ziekenhuis in Toronto waar ik sinds 2018 werk, benadrukken ze dat nog wat meer. denk ik net wat eerder gesignaleerd, omdat er zo’n goede eerstelijnszorg is in de vorm van consultatiebureaus. Zo’n systeem bestaat hier niet. Mensen gaan hier met hun kind naar een zelfstandig gevestigde kinderarts of een huisarts als ze een probleem vermoeden. Dat zo’n volgsysteem van de consultatiebureaus hier ontbreekt, is echt een gemis. Het heeft ook als gevolg dat ik van de patiënten die ik zie, bijna nooit een groeicurve voorhanden heb. Ik mis dat echt. De groeicurve is wat mij betreft hét instrument dat in de kindergeneeskunde bovenaan moet staat. Het is belangrijk dat behandelaars daarnaar kijken. Het geeft zoveel informatie! Super dus dat dat in Nederland zo goed wordt bijgehouden en dat ouders het zelf ook leuk vinden om bij te houden. Naast die verschillen is er ook een grote overeenkomst: overgewicht! Ook hier komt dat veel voor bij kinderen. Naast mijn werkzaamheden voor het ziekenhuis, op klinisch, onderwijs- en op onderzoeksgebied, is me ook gevraagd me bezig te houden met het vraagstuk hoe kinderen in Canada gezonder kunnen opgroeien. We zijn daarom aan het onderzoeken waaraan de eerste en tweedelijns zorgverleners - huisartsen en kinderartsen - behoefte hebben, om kinderen op het gebied van voeding en leefstijl beter te kunnen Ik ben verbonden aan de afdeling “Gastroenterology, Hepatology and Nutrition”. Voeding zit dus echt in de naam van de afdeling. En dat betekent dat ik ook bij heel veel voedingsvragen in het hele ziekenhuis betrokken ben, directe klinische vragen maar ook op beleidsniveau. Ook heb ik een zogenaamd “Advanced Clinical Nutrition Fellowship” opgezet waarin we kinderartsen MDL opleiden tot specialist en leiders in voeding door middel van een extra gefocust jaar. Die specialisatie bestaat niet in Nederland en SickKids biedt deze mogelijkheid als enige in Canada. Al die aandacht voor voeding zie je ook terug in het feit dat op veel afdelingen een diëtist dagelijks meeloopt in de artsenvisite. De laatste jaren zijn we, via de Canadian Malnutrition Task Force, bezig geweest met onderzoek naar de screening en behandeling van ondervoeding bij kinderen. Dit heeft ertoe geleid dat op de afdelingen waar we het onderzoek deden, de resultaten van de screening nu standaard in het elektronisch patiëntendossier zijn opgenomen. Je kunt in een oogopslag zien welke kinderen op een afdeling “at risk” zijn voor ondervoeding. In het SickKids hospital is er dus volop aandacht voor voeding, maar in de maatschappij is nog een verbeterslag nodig. Problemen met voeding bij kinderen worden in Nederland Dr. Jessie Hulst Associate professor in Pediatrics & Nutrition, University Toronto. Kinderarts MDL, The Hospital for Sick Children (SickKids) Toronto, Canada. Distinguished Fellow in Child Nutrition, Lawson Centre for Child Nutrition, University of Toronto, Toronto, Canada. Column: Ik mis de groeicurves begeleiden. Het lijkt wel een beetje op wat kinderarts-intensivist Koen Joosten in Nederland doet met het platform Gezonde voeding 0-4 jaar. Toen ik nog in het Erasmus MC- Sophia werkte, ben ik daar ook bij betrokken geweest. Die ervaring kan ik dan weer mooi hier gebruiken. Zo kunnen we allemaal van elkaar leren.’ • Jessie Hulst

Zieke kinderen meer plantaardig laten eten. Kan dat? En hoe denken de kinderen en hun ouders daarover? Dat onderzocht diëtist-onderzoeker dr. Kirsten Berk voor het Sophia kinderziekenhuis binnen het Erasmus MC in Rotterdam. ‘Theoretisch kan het en wil men het ook wel, maar nu moeten de kinderen het nog wel lekker vinden.’ Interview Eiwittransitie in een kinderziekenhuis? 8

‘Ziekenhuizen hebben een voorbeeldfunctie als het over eten gaat,’ begint diëtist-onderzoeker Kirsten Berk te vertellen. ‘Met alle zorginstellingen bij elkaar zijn we het grootste restaurant van Nederland, dus dan heb je het over een heel grote ecologische footprint. Als we de verhouding dierlijk-plantaardig eiwit positief kunnen aanpassen maken we grote stappen. Een meer plantaardig aanbod betekent minder landgebruik, minder watergebruik, minder temperatuurstijging en minder CO2-uitstoot. Het is dus een mooi streven om het aandeel plantaardig eiwit in het voedselaanbod in het ziekenhuis te vergroten. Maar meteen moeten we ons realiseren dat we het in ziekenhuizen wel hebben over zieke patiënten die optimale voedingszorg nodig hebben. Helemaal als het gaat om zieke kinderen die in de groei zijn.’ Meer plantaardig wil niet zeggen vegan Berk legt uit dat meer plantaardig eten niet betekent dat kinderen geen dierlijke producten meer gebruiken. ‘Dat hoeft niet als je het hebt over wat het beste is voor de planeet, en voor een kind is volledig plantaardig per definitie niet het gezondste. In 2024 is een overzichtsstudie1 uitgevoerd van 13 verschillende onderzoeken naar de impact van veganistisch of vegetarisch eten bij kinderen. Dit laat zien dat een vegetarische voeding – dus geen vlees en vis, maar wel zuivel en eieren - geen gezondheidsrisico’s geeft voor kinderen en geen negatieve invloed heeft op de groei. Een geheel plantaardige voeding kan de groei wel negatief beïnvloeden. De voedingswaarde van de voeding moet ook goed in de gaten worden gehouden want bij zowel een vegetarische als veganistische voeding is er kans op tekorten aan calcium, ijzer, jodium en vitamine B12.’ Opvallend is volgens Berk dat er geen risico is op een tekort aan eiwit. ‘Met de eiwitinname zit het bij kinderen meestal wel goed. Zelfs als je bedenkt dat een plantaardige voeding 20-30% meer eiwit moet bevatten om alle noodzakelijke aminozuren binnen te kunnen krijgen.’ Onderzoek naar eiwitinname Het Erasmus MC staat aan de vooravond van de introductie van een geheel nieuw voedingsconcept, waarbij er een veel groter plantaardig aanbod zal zijn en waarbij de plantaardige keuze gestimuleerd Dr. Kirsten Berk Diëtist-onderzoeker Erasmus MC, Rotterdam 9 ‘Een vegetarische voeding hoeft geen negatieve invloed te hebben op de groei’ GreenDeal De Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra heeft in 2023 het uitvoeringsplan Green Deal Duurzame Zorg 3.0 gepubliceerd. Hierbij stellen ze dat het streven is om per 2026 de helft van het eiwit in het voedingsaanbod van de ziekenhuizen van plantaardige oorsprong te laten zijn. En per 1 januari 2030 zou het voedingsaanbod in de ziekenhuizen moeten voldoen aan de Richtlijn Eetomgevingen van het Voedingscentrum en dat houdt onder andere een verhouding dierlijkplantaardig eiwit van 40-60% in.

zal worden. Voorafgaand aan de invoering wilde men weten wat de huidige situatie was, zodat die te vergelijken is met na de invoering. Berk: ‘Op 3 afdelingen hebben we bij kinderen van 1-18 jaar gedurende 7 meetdagen de maaltijden voor en na consumptie genoteerd, gewogen en gefotografeerd en er heeft een inventarisatie plaatsgevonden van tussendoortjes en dranken. De voedingswaarden zijn berekend door mijn collega-onderzoeker Carmen Dietvorst. In totaal bleek de energie-inname bij zowel jongens als bij meisjes op 72% van de behoefte te liggen. De eiwitinname was juist ruim. ‘Wel logisch’, merkt Berk op, ‘want daarop sturen we in het ziekenhuis ook. De eiwitinname lag bij jongens op 157% van de behoefte en bij meisjes op 130% van de behoefte. De verhouding dierlijkplantaardig eiwit bleek 60-40%. Dat is gelijk aan wat gebruikelijk is in de Nederlandse voeding, maar dus omgekeerd van waar we naar streven. Er is ook gekeken hoe de verhouding dierlijk-plantaardig was in de verschillende maaltijdmomenten. Daarbij bleek de warme maaltijd het hoogste te scoren wat betreft het percentage dierlijk eiwit. Dit was 81%.’ Berk zegt dat ze die getallen eigenlijk wel een beetje verwachtte. ‘Waar ik meer van schrok was het percentage verspilling. Bij het ontbijt wordt 18% niet opgegeten, bij de lunch 25% niet en bij de warme maaltijd zelfs 35% niet. Hier is nog een slag te slaan, want we kunnen nog zoveel aanbieden, dierlijk of plantaardig: het moet wel opgegeten worden.’ Ouders en kinderen over plantaardig Wat vinden kinderen en ouders zelf van de eiwittransitie? Berk: ‘Om dat te achterhalen hebben we een enquête gehouden onder opgenomen kinderen tussen 12 en 18 jaar en hun ouders, waarbij we vroegen naar de beweegredenen om voor dierlijk of plantaardig te kiezen. Van de ouders at 6% al vegetarisch, er waren geen veganisten bij. Uit de resultaten blijkt dat 70% van de kinderen en 74% van de ouders vindt dat meer plantaardig eten helpt om het milieu te verbeteren. En 65% van de kinderen en 63% van de ouders vindt het belangrijk tot heel belangrijk dat een ziekenhuis meer plantaardige producten aanbiedt. Ze denken ook dat het gezonder is. Heel positief dus, maar wat wel een punt van aandacht is: 60% van de kinderen en 51% van de ouders denkt dat plantaardig eten minder lekker of helemaal niet lekker is. Dit laatste is iets wat we ons goed moeten realiseren, zeker als je kijkt naar het percentage verspilling. We willen minder verspilling en we willen meer plantaardig. We moeten dus echt zorgen dat het lekker is. Daar zijn we met ons nieuwe voedingsconcept volgens ons goed in geslaagd en we zijn benieuwd naar wat de kinderen gaan kiezen en opeten.’ Voorbeeldfunctie Berk: ‘Als we over een tijdje het nieuwe voedingsconcept hebben ingevoerd in het kinderziekenhuis gaan we het onderzoek herhalen en kijken we wat we opgeschoven zijn in de verhouding dierlijk-plantaardig. En we hopen met het meer plantaardige aanbod nog meer een voorbeeld te geven aan kinderen wat goed voor ze is. Niet alleen nu maar ook op de lange termijn met een voor hen leefbare planeet.’ • Vervolg pagina 9 10 Medische voeding Bij de hele eiwittransitie is volgens Berk ook plek voor medische voedingen als drinkvoeding en sondevoeding op een meer plantaardige basis. ‘Ik vind het mooi om te zien dat fabrikanten zich realiseren dat er markt voor is en daarop inspelen met producten op een volledige of meer plantaardige basis.’ Literatuur: 1 Desmond MA, Fewtrell MS, Wells JCK. Plant-Based Diets in Children: Secular Trends, Health Outcomes, and a Roadmap for Urgent Practice Recommendations and Research—A Systematic Review. Nutrients. 2024; 16(5):723. https://doi.org/10.3390/ nu16050723

Wetenschap Wijs ouders en verzorgers eens op de podcast “Kinderkoorts”. In elke aflevering schuiven de podcastmakers, die zelf alle 3 arts (in opleiding) zijn binnen de kindergeneeskunde, bij een medisch expert aan tafel met vragen van ouders. Het resultaat: duidelijke betrouwbare uitleg, fijne tips en praktische adviezen en een flinke dosis geruststelling. een andere reden met flesvoeding? Dan is de aflevering “Flesvoeding: Fles it up!” een luistertip. In deze aflevering gaan artsen Danitsja en Muriël in gesprek met kinderarts-neonatoloog Chris van den Akker en preverbaallogopedist Vivian Bak. Gezonde voeding is altijd belangrijk voor de gezondheid. Maar voor een baby bepaalt een goed afgestemde voeding ook hoe het opgroeit, legt Chris uit. Hierbij gaat het niet alleen over gewicht en groei, maar ook hoe de hersenen, het immuunsysteem en organen zich ontwikkelen. Goede voeding tijdens de start van het leven heeft invloed de latere gezondheid. Met moedermelk geven ouders perfect afgestemde voeding vol afweerstoffen. Maar soms is flesvoeding nodig of wenselijk. Chris legt uit dat je bij de keuze voor flesvoeding de vergelijking kunt maken met auto’s. Alle auto’s zijn veilig, maar sommige merken auto’s zijn luxer en maken de reis comfortabeler. Zo ook met flesvoeding: met sommige merken kan de reis van het opgroeien iets comfortabeler verlopen. Vivian legt de luisteraars vervolgens uit hoe ze niet alleen de juiste voeding, maar ook de juiste fles kiezen voor hun baby en hoe de drinktechniek van een baby zich ontwikkelt. Andere onderwerpen: hoe start je met flesvoeding en hoelang mag een baby over de fles doen? • In totaal zijn er al meer dan 25 afleveringen van Kinderkoorts! Iedere aflevering duurt ongeveer een half uur en behandelt uiteenlopende onderwerpen. In de aflevering “Borstvoeding” bespreken de podcastmakers Lobke en Danitsja samen met lactatiekundige Sanne Phaff alles over borstvoeding. Sanne vertelt over haar eigen ervaring waarin borstvoeding nauwelijks lukte. Tijdens haar volgende zwangerschap besloot ze daarom al snel een lactatiekundige in te schakelen. Samen maakten ze een praktisch plan voor als de borstvoeding weer problematisch zou worden, en dat heeft goed geholpen. Borstvoeding is natuurlijk, maar dat betekent niet dat het ook altijd vanzelfsprekend is, stelt Sanne. Het is ook veel zoeken en leren. Inmiddels is ze zelf lactatiekundige en legt ze in de podcast uit hoe borstvoeding eigenlijk op gang komt. Er komen ook praktische onderwerpen aan bod als hoe je zorgt dat je lekker zit tijdens het voeden. En wat je kunt doen als je twijfelt of je baby wel genoeg drinkt. Aan het eind van deze aflevering weten ouders welke uitdagingen ze tegen kunnen komen en hoe ze hiermee om kunnen gaan. Flesvoeding: Fles it up! Lukt borstvoeding niet of starten ouders om 11 Kinderkoorts de Podcast Beluister de podcast Kinderkoorts via je favoriete podcastplatform

Wat is, voor te vroeg geboren kinderen, het optimale moment om te beginnen met vaste voeding om overgewicht op latere leeftijd te voorkomen? Kinderarts in opleiding en arts-onderzoeker Karin Vissers onderzocht het in de SPOON-studie. SPOON staat voor “Solid food in Preterm infants and the effect On Obesity in the Netherlands”. ‘Voor à terme geboren kinderen zijn er duidelijke richtlijnen’, begint Vissers. ‘Vanaf de leeftijd van 4 maanden kunnen ouders starten met het geven van oefenhapjes en vanaf de leeftijd van 6 maanden start je echt met vaste voeding. Voor prematuren zijn daar in Nederland, en eigenlijk ook wereldwijd, geen duidelijke richtlijnen voor. Start je als een baby 4 tot 6 maanden op de wereld is? Of ga je bijvoorbeeld uit van de gecorrigeerde leeftijd? Gecorrigeerde leeftijd betekent dat je telt vanaf de uitgerekende datum en niet de geboortedag. We zien in onderzoek bij à terme geboren kinderen dat er aanwijzingen zijn dat te vroeg starten de kans op overgewicht vergroot. Het is niet helemaal duidelijk of deze hypothese ook voor prematuren geldt. Vanuit de hypothese dat te vroeg starten het risico op overgewicht verhoogt, zijn we het onderzoek ingegaan. We hopen met ons onderzoek adviezen te kunnen geven over het moment van introduceren van oefenhapjes bij te vroeg geboren kinderen.’ SPOON-studie De opzet van de SPOON-studie was een RCT, een randomized controlled trial, met 2 groepen kinderen die door loting ingedeeld werden. De ene helft startte vroeg met vaste Starten met vaste voeding voor prematuren Karin Vissers Arts-onderzoeker Amsterdam UMC en Ziekenhuis Gelderse Vallei Kinderarts in opleiding, UMC Utrecht Onderzoek

voeding, de andere laat. Vissers: ‘Vroeg is 12 weken gecorrigeerde leeftijd en laat is 17 weken gecorrigeerde leeftijd. We hebben 255 prematuren kunnen includeren die geboren zijn tussen 30 en 36 weken zwangerschap, dus alle kinderen waren wel al minimaal 4 maanden oud. Deze 255 prematuren kwamen uit 17 verschillende ziekenhuizen door heel Nederland.’ Vissers vertelt dat de kinderen gedurende de eerste 2 gecorrigeerde levensjaren gevolgd werden. ‘Naast deze groep prematuren hebben we ook een observationele groep à terme geboren kinderen meegenomen in ons onderzoek. Deze referentiegroep was niet gerandomiseerd. Ze mochten starten met bijvoeding wanneer ze wilden, en wij zagen ze meer als controlegroep zodat we konden zien wat in die groep de prevalentie van overgewicht en obesitas was.’ Geen verschil Vissers beaamt dat een leeftijd van 2 jaar vrij jong is om overgewicht vast te stellen. ‘Maar er zijn op die leeftijd wel aanwijzingen die je mee kunt nemen. Je kunt bijvoorbeeld de groei vergelijken en er zijn wel afkappunten waarop je, ook op leeftijd van 2 jaar, al van overgewicht spreekt. In ons onderzoek hebben we alle data van de 255 prematuren meegenomen en we zien daarin dat er geen verschil is in het voorkomen van overgewicht en obesitas tussen de vroege en de late groep. Doordat we geen verschil zagen, hebben we voor nu de conclusie getrokken dat het tijdstip van starten met vaste voeding, zoals wij die gekozen hebben tussen de 12 en 17 weken, niet van invloed is op het ontstaan van overgewicht.’ Kijken naar de ontwikkeling Gekeken naar de uitkomsten van de SPOONstudie, kunnen prematuren dus tussen 12 en 17 weken gecorrigeerde leeftijd starten met de eerste hapjes. Maar Vissers plaatst er wel een kanttekening bij. ‘Het juiste moment om te starten met vaste voeding is van meer factoren afhankelijk. Als je een ouder met baby voor je ziet, kijk je of het kind “voedingsbereid” is en in staat is om zelf te eten. Is er sprake van een ziekte of ander probleem dat voldoende of zelfstandig eten in de weg staat? Daar kijk je bij alle kinderen naar, ook bij à terme geboren baby’s, maar prematuren hebben wel een hoger risico op ontwikkelingsachterstanden of gebruikten bijvoorbeeld vaker sondevoeding wat ook van invloed kan zijn op de mondmotoriek. Kijken naar de ontwikkeling is misschien wel het allerbelangrijkste. Sowieso wil ik niet uitdragen dat alle kinderen bij 12 weken moeten starten. Je kunt starten als de wens er van ouders is, als de ontwikkeling van het kind voldoende is, als het kind signalen geeft zoals veel meer naar eten kijken of eten willen pakken, en als er op medisch gebied geen andere problemen zijn. Eigenlijk is het advies gelijk aan dat van kinderen die geboren zijn na een voldragen zwangerschapsduur; het zijn oefenhapjes, daar wordt niets bij geforceerd.’ Richtlijnen Vissers hoop dat er uiteindelijk landelijke richtlijnen kunnen komen voor te vroeg geboren baby’s, waar de SPOON-studie aan kan bijdragen. ‘Dit is de grootste RCT tot op heden uitgevoerd op dit gebied. We zijn inmiddels een samenwerking aangegaan met een onderzoeksgroep in Oostenrijk, die een vergelijkbare studie heeft gedaan, maar dan met extreem prematuren. We hopen dat we de data kunnen samenvoegen en allemaal opnieuw kunnen analyseren.’ • 13 ‘Het juiste moment om te starten met vaste voeding is van meer factoren afhankelijk’ Vroeggeboorte In Nederland wordt 6,6% van de baby’s voor de 37e week van de zwangerschap geboren. Het grootste deel (5,6% van alle baby’s) wordt tussen 32 en 36 weken geboren. Van alle baby’s kwam 0,15% extreem vroeg ter wereld (vóór 26 weken zwangerschap). Bron: www.vzinfo.nl Scan de QR-code voor de gepubliceerde studie

Minder huilen, soepelere ontlasting en verbetering van maagdarmklachten. Dat zijn de positieve effecten van Omneo bij baby’s met krampjes of moeizame ontlasting. Al 25 jaar is Omneo een bewezen effectieve dieetvoeding bij krampjes en moeizame ontlasting.1-6 Wist u dat 91% van de ouders Omneo aanraadt? En maar liefst 95% van artsen meldt een positief effect van gebruik van Omneo bij baby’s met krampjes of moeizame ontlasting.1 Verbetering wordt al gezien na 1 week.1-3 Omneo is speciaal ontwikkeld voor kinderen met deze spijsverteringsklachten. Omneo: • Heeft een verlaagd lactosegehalte waardoor minder gasvorming en darmklachten optreden7 • Bevat bèta-palmitaat wat zorgt voor een zachtere ontlasting en bijdraagt aan de opname van vet en calcium8-10 • Bevat de prebiotica scGOS/scFOS 9:1. Dit ondersteunt de gezonde darmmicrobiota11,12 • Bevat gedeeltelijk gehydrolyseerde eiwitten die zorgen voor een gemakkelijkere vertering13,14 • Nutrilon Omneo is een voeding voor medisch gebruik. Dieetvoeding bij krampjes en moeizame ontlasting, uitsluitend te gebruiken onder medisch toezicht. Geschikt als enige voedingsbron vanaf de geboorte tot 6 maanden indien geen borstvoeding gegeven wordt of in combinatie met borstvoeding. Referenties: 1. Savino F et al. Acta Paediatr Suppl. 2003;91:86–90. 2. Veitl V et al. Ernährungsmed. 2000;2:14–20. 3. Savino F et al. Eur J Clin Nutr. 2006;60:1304–1310. 4. Savino F et al. Acta Paediatr Suppl. 2005;94:120–124. 5. Schmelzle H et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2003;36(3):343–351. 6. Bongers MEJ et al. Nutr J. 2007;6:8. 7. Kanabar D et al. J Hum Nutr Diet. 2001;14:359–363. 8. Havlicekova Z et al. Nutr J. 2016;15:28. 9.Carnielli VP et al. Am J Clin Nutr. 1995;61:1037–1042. 10. Kennedy K et al. Am J Clin Nutr. 1999;70.5:920927. 11. Knol J et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2005;40(1):36–42. 12. Moro G et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2002;34(3):291–295. 13. Billeaud C et al. Eur J Clin Nutr. 1990;44(8):577–583. 14. Tolia V et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 1992;15(3):297–301. Nieuws Heeft u de website Koemelkallergie.nl al eens bekeken? Dit initiatief van Nutriciavoorjou bevat alles wat ouders willen en moeten weten over koemelkallergie. Op een eenvoudige manier wordt op de website uitgelegd wat koemelkallergie is, hoe het ontstaat en hoe het wordt gediagnosticeerd. Ook veelgestelde vragen zoals “wanneer trek ik aan de bel bij de arts?” en “gaat het dan uiteindelijk ook weer over?” komen aan bod. Iedere ouder wil dat zijn of haar kind mee kan doen met de andere kinderen. In geval van een koemelkallergie kan dit lastig zijn, als het op eten aankomt. De website is onlangs vernieuwd met lekkere recepten voor koemelkvrije verwennerijen deze zomer. Wilt u ouders van kinderen met (verdenking op) koemelkallergie wijzen op deze website? Bestel dan hier onze handige flyers met QR-code. • 14 Al 25 jaar Omneo! Scan de QRcode en bekijk het Omneoassortiment Nu nóg meer inspirerende content voor ouders op koemelkallergie.nl Scan de QR-code en bekijk de website

Puzzel Nieuws 18 september 2025 Rondleiding Nutricia Research Nutricia Research te Utrecht Tijdstip: 14.00 - 16.00 uur Doelgroep: Kraamverzorgenden en verloskundigen Speciaal voor zorgprofessionals organiseren wij binnenkort een rondleiding in ons Nutricia onderzoekscentrum in Utrecht. Gedurende deze middag kom je meer te weten over het onderzoek dat wij doen naar voeding tijdens de eerste 1000 dagen en geven wij een kijkje in ons laboratorium. Aansluitend zal er een interactieve scholing over voeding tijdens de eerste 1000 dagen worden gehouden en zorgen wij voor koffie, thee en wat lekkers. Scan de QR-code om je in te schrijven. Scholingsaanbod Los jij onze puzzel op? Streep de woorden weg (horizontaal, verticaal, diagonaal en in beide richtingen) en ontdek welke oplossing de overgebleven letters vormen. Afweer Allergie GPACITOIBPRI AINEL IUHRAKE ITDZGNJEEEIO ENORARMYVSNR IRTGAAORBDDG GAEETAUEEANL RVFURCTRIOBA EFUWIVZNOEMA LRLEEOIPARNH LMOEEESEALAN ARKKSERDWRP I GNIDEOVTSROB Baby Biotica Borstvoeding Darm Fles Groeicurve Groeien Huilen De oplossing: Voor oplossing zie pagina 16 Inhaalgroei Interview Kind Onderzoek Plantaardig Prematuur Spoon Vegan Zorg

Ilse Bel, jeugdarts GGD IJsselland, vraagt tegenwoordig standaard of ouders een automatisch apparaat gebruiken voor het maken van flesvoeding. ‘We hebben een aantal keer gezien dat het gebruik hiervan problemen gaf.’ ‘Cecile was een gezonde baby. De moeder had met haar dochter een chiropractor bezocht en daar bleek het gewicht van Cecile lager dan bij ons op het consultatiebureau. Cecile dronk goed en leek lekker in haar vel te zitten. Maar de moeder maakte zich zorgen en nam contact met ons op. We hebben toen gezorgd dat er thuis een weegschaal kwam zodat Cecile elke dag op hetzelfde tijdstip gewogen kon worden. Na 5 dagen bleek dat Cecile verder afviel. Ze dronk nog steeds goed. De inname lag - volgens de richtlijnen - op 150 ml/kg/dag.’ Flesvoedingmaker ‘Omdat Cecile verder gezond bleek, hebben we nagevraagd hoe de flesvoeding bereid werd. De ouders maakten gebruik van een flesvoedingmaker.’ Zo’n apparaat vul je met zuigelingenvoeding en water en stel je in op een aantal schepjes melkpoeder en op een hoeveelheid water. Het apparaat levert vervolgens binnen een minuut een flesje kanten-klare voeding op de gewenste temperatuur. Bel: ‘Deze apparaten zijn makkelijk voor ouders die toch al in een erg drukke periode zitten.’ Eigen groeicurve weer opgepakt ‘Bij navraag bleek dat de moeder van Cecile na 2 maanden wel de hoeveelheid water Casus: gewichtsverlies zuigeling • Cecile is geboren na een zwangerschap van bijna 40 weken • Cecile krijgt vanaf het begin een standaard flesvoeding • Eerste 2 maanden verlopen probleemloos, groeicurve volgt de +2 SD lijn • Bij 8 weken valt Cecile af, groeicurve daalt naar de 0 SD lijn • Er worden geen lichamelijke oorzaken gevonden voor de gewichtsafname had verhoogd voor de flesjes, maar niet de hoeveelheid poeder had aangepast. De moeder voelde zich heel schuldig over deze fout. Toen de moeder de flesvoeding weer zelf ging maken met de juiste hoeveelheden, bleek al snel dat Cecile weer goed groeide en de groeicurve oppakte. Met Cecile gaat het nu weer helemaal goed.’ Fout uit het apparaat ‘De apparaten om flesvoeding te maken veroveren de laatste jaren de Nederlandse markt. Op zich is het natuurlijk handig, maar ouders moeten zich wel realiseren dat deze fouten kunnen veroorzaken. En wij als zorgverleners moeten ons bewust zijn dat zulke apparaten bestaan. De apparaten worden in de markt gezet als veilig en betrouwbaar. Maar de instellingen moeten soms aangepast worden en ook krijg je een afwijkende concentratie voeding als het apparaat niet goed wordt schoongemaakt. Bij te weinig poeder is er sprake van een achterblijvende groei, zoals bij Cecile. En we hebben ook al kinderen gezien die zich presenteerden met krampjes en obstipatie omdat ze een te geconcentreerde voeding kregen door instelfouten.’ • Situatieschets 16 Casus Beeld ter illustratie Oplossing puzzel van pagina 15: praatjesmaker

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=